Ekonomik sipariş miktarı, bir stok kalemi için toplam maliyeti en aza indiren sipariş büyüklüğünü veren klasik modeldir. Dayandığı fikir basit bir takastır: çok sık ve küçük sipariş vermek sipariş başına sabit maliyetleri büyütür, seyrek ve büyük sipariş vermek ise elde tutma maliyetini büyütür. Model bu iki eğrinin kesiştiği noktayı arar.
İki maliyet kalemi vardır. Sipariş maliyeti, sipariş sayısıyla artar; satınalma işlem gideri, taşıma sabit bedeli, mal kabul ve muayene işçiliği bu kaleme girer ve sipariş büyüklüğünden bağımsızdır. Elde tutma maliyeti ise ortalama stok miktarıyla artar; bağlanan sermayenin fırsat maliyeti, depo alanı, sigorta, fire ve eskime riski buradadır. Sipariş miktarı büyüdükçe birincisi düşer, ikincisi yükselir.
Modelin çözümü, yıllık talep ile sipariş maliyetinin çarpımının iki katının, birim elde tutma maliyetine bölünmesinin kareköküdür. Formülün ezberlenmesinden daha önemlisi davranışının bilinmesidir: karekök içinde olduğu için talep dört katına çıktığında sipariş miktarı yalnızca iki katına çıkar. Bu, ölçek büyüdükçe stok devir hızının kendiliğinden arttığı anlamına gelir ve büyük işletmelerin neden orantısal olarak daha az stok tuttuğunu açıklar.
Eğrinin dibinin düz olması pratikte en değerli özelliktir. Hesaplanan miktarın yüzde yirmi altında ya da üstünde sipariş vermek toplam maliyeti yalnızca birkaç yüzde artırır. Bu yüzden çıkan sayıyı virgülüne kadar uygulamak gerekmez; paket, palet ya da araç kapasitesine yuvarlamak neredeyse bedelsizdir ve operasyonu kolaylaştırır.
Modelin varsayımları sınırlarını da belirler: talebin sabit ve bilinen olduğu, tedarik süresinin değişmediği, tüm siparişin tek seferde geldiği, birim fiyatın miktardan bağımsız olduğu varsayılır. Gerçek hayatta bunların hiçbiri tam sağlanmaz. Miktar iskontosu varsa model genişletilir ve iskonto kademeleri ayrı ayrı denenir; talep dalgalıysa emniyet stoğu ayrıca hesaplanır ve ekonomik sipariş miktarı yalnızca parti büyüklüğünü verir. Model bu yüzden bir cevap değil, bir başlangıç noktasıdır: doğru büyüklük mertebesini gösterir, kararı operasyonel kısıtlar tamamlar.
Uygulamada modelin en çok işe yaradığı yer, sezgiyi sınamaktır. "Nakliye dolu gitsin" ya da "ayda bir sipariş verelim" gibi alışkanlıklar çoğu zaman hiçbir hesaba dayanmaz. Ekonomik sipariş miktarı, bu alışkanlığın toplam maliyeti ne kadar artırdığını sayıyla gösterir; eğri düz olduğu için çoğu zaman cevabı "alışkanlığın makul" olur, bazen de "ayda bir yerine haftada bir" gibi belirgin bir kazanç çıkar.